Είναι φανερό πως πίσω από το καλώδιο διασύνδεσης Ελλάδας-Κύπρου, (και μετά Ισραήλ), βρίσκονται συσσωρευμένα μια σειρά ζητήματα που αφορούν και τον αντιδραστικό ελληνοτουρκικό ανταγωνισμό και τις ιμπεριαλιστικές επιδιώξεις που τον επικαθορίζουν. Οι NAVTEX και οι αντι-NAVTEX που έχουν ανταλλαχθεί μεταξύ των δύο χωρών, οι –αδημοσίευτες- παρεμβάσεις Γαλλίας και ΗΠΑ συγκροτούν ήδη μια έμμεση ομολογία και ανάδειξη των ζητημάτων αυτών.
Τα πραγματικά ζητήματα πίσω από το καλώδιο
Η διεκδίκηση για το ποιος έχει το δικαίωμα να δώσει άδεια για τη διαδρομή του καλωδίου αφορά, καταρχάς, τη δημιουργία δεδομένων που θα καθορίζουν την υφαλοκρηπίδα της κάθε χώρας. Την υφαλοκρηπίδα που δεν έχει οριοθετηθεί ούτε από την Ελλάδα ούτε από την Τουρκία, παρόλο που η οριοθέτησή της δεν εξαρτάται «από οποιαδήποτε ρητή διακήρυξη», (σύμβαση 1982, άρθρο 77). Η οριοθέτησή της, λοιπόν, επειδή συνδέεται ακόμα και νομικά, αλλά κυρίως πολιτικά, με το σύνολο των ζητημάτων του ανταγωνισμού των δύο αρχουσών τάξεων, αποτελεί εδώ και δεκαετίες στοιχείο αυτού του ανταγωνισμού.
Για τη «νομική διάσταση» του ζητήματος χρειάζεται να επισημάνουμε πως είναι ψεύτικη η εικόνα ενός «ξεκάθαρου Δικαίου» που έχουν διαμορφώσει και στις δύο όχθες του Αιγαίου οι άρχουσες τάξεις, καθώς η κάθε πλευρά επικαλείται επιλεκτικά τα στοιχεία εκείνα που υποστηρίζουν τις επιδιώξεις της. Ακόμα και στο ζήτημα της υφαλοκρηπίδας – που δεν είναι ο πυρήνας του ανταγωνισμού - στο «Δίκαιο της Θάλασσας» (άρθρο 83), αλλά και συνολικά στη σχετική νομολογία υπάρχει πληθώρα κενών, ασαφειών και αντιφατικών κριτηρίων (π.χ. «αρχή μέσης γραμμής», «αρχή ευθυδικίας», «σχετικές περιστάσεις», «αναλογικότητα» κ.λπ.), που ένα και μόνο σημαίνουν: ο φανταστικός «ουδέτερος» δικαστής που θα καλούνταν να αποφασίσει το ποια είναι η υφαλοκρηπίδα κάθε χώρας δεν θα μπορούσε να καταλήξει σε ένα και μόνο ένα αποτέλεσμα!
Αλλά βέβαια ο ανταγωνισμός αναπαράγεται, οξύνεται και απειλεί με τους χειρότερους κινδύνους τους δύο λαούς και την περιοχή, όχι γιατί είναι ένα άλυτο νομικό ζήτημα. Πριν και πάνω από όλα, οι αιτίες του είναι πολιτικές, αφορούν τα χαρακτηριστικά και τις επιδιώξεις των δύο αρχουσών τάξεων και των ιμπεριαλιστικών αφεντικών τους.
Το ζήτημα του «προηγούμενου» και του «δεδομένου» που μπορεί να διαμορφώσει η διαδρομή του καλωδίου για την υφαλοκρηπίδα συνδέεται οπωσδήποτε πολιτικά (και ενδεχομένως νομικά) με το κεντρικό ζήτημα του ανταγωνισμού, το ζήτημα του εύρους των χωρικών υδάτων.
Από τη μια η ελληνική πλευρά παρουσιάζει σαν «δικαίωμά» της την επέκταση από τα σημερινά 6 στα 12 ναυτικά μίλια (ν.μ.) των χωρικών της υδάτων. Το «δικαίωμα» αυτό το επικαλείται «ξεχνώντας» ότι το Δίκαιο της Θάλασσας στο οποίο αναφέρεται δεν προβλέπει 12 ν.μ. αλλά μέχρι 12 ν.μ. εύρος χωρικών υδάτων. Επίσης, η επιδίωξη αυτή «παραβλέπει» τη μορφολογία του Αιγαίου και τον δραστικό περιορισμό των διεθνών υδάτων του, παρόλο που είναι η μοναδική θαλάσσια αρτηρία σύνδεσης της Μαύρης Θάλασσας με την Ερυθρά Θάλασσα αλλά και με το Γιβραλτάρ για την έξοδο στον Ατλαντικό ωκεανό. Όπως επίσης «παραβλέπει» πως ένα Αιγαίο με 12 ν.μ. ελληνικά χωρικά ύδατα σημαίνει τον «αποκλεισμό» των τούρκικων παραλίων. Στην πραγματικότητα, η επιδίωξη των 12 ν.μ. αυτό τον στόχο έχει. Πρόκειται για μια επιδίωξη μαξιμαλιστική, που η υλοποίησή της θα σήμαινε τη μεταβολή του status στο Αιγαίο.
Όλα αυτά έχουν ομολογηθεί έστω και έμμεσα κατά καιρούς από την ελληνική πλευρά, με πιο χαρακτηριστική την περίπτωση της συμφωνίας που διαμορφώθηκε 23 χρόνια πριν (Νοέμβρης του 2003). Τότε οι δύο πλευρές είχαν διαμορφώσει συμφωνία που πρόβλεπε εύρος στα 8, 9, 10 ν.μ. (για τις νησιωτικές ακτές) και 12 ν.μ. (για τις ηπειρωτικές ακτές της Ελλάδας). Η συμφωνία διαμορφώθηκε με βάση τις τότε συνθήκες και το πώς τις θεωρούσε η κάθε πλευρά, αλλά δεν μπήκε ποτέ για έγκριση στην ελληνική Βουλή γιατί συγκρουόταν με την πολυετή αντιδραστική αφήγηση της άρχουσας τάξης.
Από την άλλη, η τουρκική πλευρά με τον μεγαλοϊδεατισμό της «Γαλάζιας πατρίδας» θέλει δικό της το μισό Αιγαίο, αμφισβητεί την κυριαρχία σε μια σειρά ελληνικά νησιά και επιδιώκει τη διαμόρφωση «γκρίζων ζωνών». Επιπλέον, από το 1995 η τουρκική Εθνοσυνέλευση με ψήφισμά της έχει προσδιορίσει ως «αιτία πολέμου» ενδεχόμενη ελληνική απόφαση για επέκταση των χωρικών υδάτων στα 12 ν.μ.
Η ανάπτυξη της Στρατιάς της Σμύρνης (4η Στρατιά) και η στρατιωτικοποίηση των νησιών από την Ελλάδα (που αντίκειται στο Διεθνές Δίκαιο αλλά «επιβάλλεται από τα εθνικά συμφέροντα») είναι από τις πιο απτές συνέπειες αυτού του ανταγωνισμού για το Αιγαίο.
Η αντιπαράθεση λοιπόν για το καλώδιο είναι αντιπαράθεση για την υφαλοκρηπίδα και μέσα σε αυτήν και από αυτήν προβάλλεται ο ανταγωνισμός για τα χωρικά ύδατα. Ταυτόχρονα βέβαια είναι αντιπαράθεση και για τις ΑΟΖ και γενικά και συγκεκριμένα αφού η διαδρομή του καλωδίου προβλέπεται να περάσει από τμήμα του παράνομου τουρκολιβυκού συμφώνου σε τμήμα που αυτό ορίζει σαν «ΑΟΖ της Τουρκίας».
Ομόψυχος εθνικισμός
Στο παραπάνω πλαίσιο και σε μια προσπάθεια διόρθωσης της «αποτυχίας του 2024», η κυβέρνηση της ΝΔ επιχειρεί τώρα να κερδίσει τακτικούς πόντους με το ζήτημα του καλωδίου έναντι της Τουρκίας. Βέβαια, δεν πρόκειται για μια «ελληνική επιχείρηση». H «ιδιοκτησία» είναι γαλλική (ευρωπαϊκή) - αμερικάνικη. Η Γαλλία (που είναι και αυτή σε «στρατηγική συνεργασία» με την Ελλάδα) μέσω της εταιρείας της ενδιαφέρεται να αποκτήσει άμεσο πόδι και ρόλο στο Αιγαίο, στην Τουρκία και στην περιοχή. Οι ΗΠΑ, ως η κυρίαρχη ιμπεριαλιστική δύναμη στην περιοχή, έχει πολλούς λόγους για την καθοριστική ανάμειξή της. Από τη ρύθμιση σχέσεων μεταξύ Ελλάδας–Τουρκίας, που αποτελούν βασικά στηρίγματα της παρουσίας του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού στην ευρύτερη περιοχή μέχρι την αντιμετώπιση των οξυμένων προβλημάτων Τουρκίας –Ισραήλ, το οποίο αποτελεί το φυλάκιο των ΗΠΑ στη Μ. Ανατολή και αντιμετωπίζει σημαντικά προβλήματα στις δοσμένες συνθήκες φωτιάς που έχουν δημιουργηθεί.
Σε αυτή τη βάση θα μπορούσαμε να πούμε πως έχει διαμορφωθεί και ένα (θα δούμε πόσο σταθερό ή προσωρινό) κομπρεμί ΕΕ-ΗΠΑ γύρω από το έργο του καλωδίου στον βαθμό που μέσω αυτού του έργου μπορούν να αποκατασταθούν οι διαταραγμένες σχέσεις του Ισραήλ με τους Ευρωπαίους ιμπεριαλιστές. Αυτή είναι η πραγματική πολιτική βάση εκκίνησης των διερευνητικών εργασιών για το καλώδιο, που κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι θα φτάσουν ως την πόντισή του, για την οποία λέγεται πως θα χρειαστούν μερικά χρόνια.
Σε κάθε περίπτωση και εκδοχή των εξελίξεων, ένα είναι βέβαιο. Οι ιμπεριαλιστές δεν παρεμβαίνουν με στόχο και σκοπό να «λύσουν» τις αντιθέσεις των δύο χωρών, να τις «απαλλάξουν» από το βάρος του ανταγωνισμού τους. Το αντίθετο επιδιώκουν! Την αναπαραγωγή αυτών των αντιθέσεων, τη διατήρηση αυτού του ανταγωνισμού. Γιατί αυτός ο ανταγωνισμός αποτελεί επιπλέον και κρίσιμο όρο της επικυριαρχίας τους και στη μια και στην άλλη χώρα, αποτελεί ισχυρό λόγο της ενίσχυσης της παρουσίας τους στην περιοχή και εργαλείο διαμόρφωσης των εξελίξεων σε αυτήν.
Αυτή τη βάση των ιμπεριαλιστικών σχεδιασμών και αντιθέσεων «αξιοποιεί» η κυβέρνηση της ΝΔ, που εξάλλου ζήτησε από τον Ρούμπιο στην πρόσφατη επίσκεψή του στην Αθήνα να συμβάλει στο έργο. Ωστόσο, όπως ήταν αναμενόμενο, η «εθνική επιτυχία» της έναρξης του έργου νοθεύτηκε ήδη από την αδημοσίευτη γαλλική ρηματική διακοίνωση στην Τουρκία και από τις μη ανακοινώσιμες παρεμβάσεις των ΗΠΑ, που αποτέλεσαν βάση για να εκδηλώσει και η Τουρκία τις δικές της διεκδικήσεις μόλις το πλοίο ξεκίνησε την πορεία του.
Με δεδομένα όλα αυτά, η αντιπολίτευση σύσσωμη (αστική και ρεφορμιστική) κινείται στη γραμμή του «βυθίσατε το ‘Χόρα’» που ο Α. Παπανδρέου είχε απευθύνει στον Κ. Καραμανλή το 1976, σε συνεννόηση μαζί του, για τη «στήριξη των εθνικών δικαίων». ΠΑΣΟΚ, ΕΛΑΣ, ακροδεξιοί καταγγέλλουν «ασάφειες, κενά και υποχωρήσεις» και ζητούν πιο αποφασιστική στάση. Μιλούν για την «ελληνική υφαλοκρηπίδα» που δεν έχει οριστεί και οδύρονται για τη… λειψή και μοιρασμένη ιμπεριαλιστική στήριξη, που δεν είναι ολόκληρη υπέρ των «ελληνικών εθνικών δικαίων».
Τραγελαφική είναι η περίπτωση της ηγεσίας του ΚΚΕ, που στοιχίζεται, έως και πρωτοστατεί στην εθνικιστική γραμμή, καταγγέλλοντας «παζάρια σε βάρος των κυριαρχικών δικαιωμάτων», την οποία γραμμή πασπαλίζει με «αντιμονοπωλιακή ζάχαρη».
Κοινός τόπος όλων των κοινοβουλευτικών δυνάμεων (και όχι μόνο αυτών) είναι το σχήμα «επιτιθέμενη Τουρκία – αμυνόμενη Ελλάδα» και το δόγμα ότι «οι ελληνικές διεκδικήσεις και θέσεις βασίζονται στο Διεθνές Δίκαιο το οποίο παραβιάζει η Τουρκία». Με αυτή την αφετηρία εκδηλώνονται μια σειρά εκδοχές πολιτικής στάσης. Από τις «μετρημένες» που ζητούν να περιμένουμε την «ευκαιρία» (δηλαδή την ιμπεριαλιστική εύνοια) για να κάνουμε μεγάλα βήματα υπέρ των «εθνικών δικαίων» μέχρι τις «θερμές» που απαιτούν να χρησιμοποιηθούν επιτέλους οι εξοπλισμοί που «αγόρασε η χώρα».
Επιπλέον, δεν λείπει ούτε ο... «αντιιμπεριαλιστικός» εθνικισμός, που επικαλείται την αντίσταση του 1940 στην ιταλική και γερμανική εισβολή για να «εμπνεύσει» τον λαό να στοιχηθεί πίσω από τους αστικούς τυχοδιωκτισμούς και τελικά πίσω και από τους ιμπεριαλιστικούς σχεδιασμούς.
Ο λαός δεν μπορεί και δεν πρέπει να ακολουθήσει το καλώδιο!
Το έργο πόντισης του καλωδίου σε καμία περίπτωση δεν είναι μια υπόθεση που μπορεί να εκφράζει λαϊκά συμφέροντα! Όσο σαφές είναι ότι η ενεργειακή-οικονομική διάσταση του έργου αφορά τα συμφέροντα, τους σχεδιασμούς και τις αντιθέσεις των ιμπεριαλιστών άλλο τόσο πρέπει να είναι σαφές ότι και η γεωπολιτική του διάσταση –που είναι η κύρια- είναι επίσης απολύτως ενταγμένη σε αυτά τα σχέδια, τα συμφέροντα και τις αντιθέσεις! Εξάλλου η ενεργειακή–οικονομική διάσταση είναι αξεχώριστη από τη γεωπολιτική για τις ιμπεριαλιστικές δυνάμεις. Την υποτιθέμενη «διάκρισή» τους την εισάγει και την καλλιεργεί ο οικονομισμός, που αποτελεί βασικό στοιχείο της ρεφορμιστικής αντίληψης. Της αντίληψης του συμβιβασμού και της υποταγής που έχουν οι δυνάμεις που «καταργούν» τον ιμπεριαλισμό και την ιμπεριαλιστική εξάρτηση της χώρας.
Για την άρχουσα τάξη, την κυβέρνηση και τις δυνάμεις του συστήματος, το καλώδιο είναι μια «ευκαιρία», μια «δυνατότητα» να ενισχύσει τις θέσεις τους στον αντιδραστικό τους ανταγωνισμό με την άρχουσα τάξη της Τουρκίας. Συνεπώς, το κίνημα και συνολικά η αντίθεση του λαού και της νεολαίας δεν μπορεί να διαμορφωθεί στη βάση μιας «κριτικής» για την «ατολμία», για την «μη αποφασιστική» και «λειψή» προώθηση του έργου! Μια τέτοια γραμμή είναι στοίχιση και στήριξη των αστικών τυχοδιωκτισμών αλλά και των ιμπεριαλιστικών σχεδιασμών.
Και με βήματα «επιτυχίας» του έργου και με ενδεχόμενες και πιθανές βραχυκυκλώσεις του, ο λαός όχι μόνο δεν έχει τίποτε να κερδίσει, αλλά αντίθετα θα βρεθεί ακόμα περισσότερο μπλεγμένος στη δίνη του αντιδραστικού ανταγωνισμού που θα κλιμακωθεί και στη μια και στην άλλη περίπτωση. Θα βρεθεί ακόμα πιο «δεμένος» στα ιμπεριαλιστικά αφεντικά, που σε κάθε περίπτωση θα ενισχύσουν τον ρόλο τους ως επικυρίαρχοι στις δύο χώρες και στην περιοχή.
Συνολικά ο λαός και η νεολαία της χώρας δεν μπορούν και δεν πρέπει να στοιχηθούν πίσω από την άρχουσα τάξη για να «αντιμετωπιστούν» και να «λυθούν» τα υπαρκτά και ανύπαρκτα ζητήματα που υπάρχουν μεταξύ των δύο χωρών. Γιατί και στα υπαρκτά (όπως τα χωρικά ύδατα) και στα ανύπαρκτα, τα λεγόμενα «κυριαρχικά δικαιώματα» που αποτελούν εργαλεία της ιμπεριαλιστικής επέμβασης (όπως οι ΑΟΖ), η άρχουσα τάξη δεν «μάχεται» υπέρ των «εθνικών δικαίων». «Μάχεται» για τα δικά της στενά ταξικά συμφέροντα, αξεδιάλυτα δεμένα με τα συμφέροντα των ιμπεριαλιστών που υπηρετεί.
Δεν αναζητά ειρήνη και φιλία με τη γειτονική χώρα, αλλά ενίσχυση του δικού της ρόλου σε βάρος της άρχουσας τάξης της Τουρκίας. Και σταθερά αξιοποιεί αυτό τον αντιδραστικό ανταγωνισμό για το βάθεμα της ιμπεριαλιστικής εξάρτησης της χώρας και για να ποτίζει με εθνικιστικό δηλητήριο τον λαό και τη νεολαία, ώστε να ισχυροποιεί τη θέση της και να απαιτεί υποταγή στις πολιτικές τής εκμετάλλευσης, της εξαθλίωσης και της φασιστικοποίησης.
Καμιά λύση που να υπηρετεί τα συμφέροντα των δύο λαών, τη φιλία τους και την ειρήνη δεν πρόκειται να διαμορφωθεί στις συνθήκες της ιμπεριαλιστικής επικυριαρχίας, που θεμέλιά της και στις δύο χώρες είναι οι άρχουσες τάξεις και ο ανταγωνισμός τους. Σε αυτές τις συνθήκες, οι δύο λαοί απειλούνται διαρκώς από τα χειρότερα, ενώ κάθε μέρα πληρώνουν με όλους τους τρόπους το κόστος τους. Η γραμμή που χρειάζεται να κατακτήσει και να αναδείξει ο λαός και το κίνημα είναι η γραμμή της φιλίας και της αλληλεγγύης των δύο λαών, η κοινή πάλη για καμιά αλλαγή συνόρων και ενάντια στον άδικο πόλεμο που μας απειλεί. Αυτή είναι η γραμμή της αντιιμπεριαλιστικής κατεύθυνσης, αυτή ανοίγει τον δρόμο για να λευτερωθούν οι δύο λαοί από τους ξένους δυνάστες τους και τα ντόπια αφεντικά. Με αυτή την προϋπόθεση θα μπορέσουν οι δύο λαοί να διαμορφώσουν συνθήκες συνεννόησης, αδελφικής και ειρηνικής συμβίωσης στις δύο όχθες του Αιγαίου.
Γραμματεία του ΚΟ του ΚΚΕ(μ-λ), Αθήνα 13-11-26
(Το βίντεο αναρτήθηκε ξανά μετα απ΄ την διόρθωση των ηχητικών προβλημάτων που υπήρξαν)
