Η πρόσφατη συνάντηση του ειδικού απεσταλμένου των ΗΠΑ, Γουίτκοφ, με τον Πούτιν στο Κρεμλίνο θεωρήθηκε ότι σηματοδοτεί μια καθοριστική καμπή για τον πόλεμο στην Ουκρανία. Η ταχύτητα της οργάνωσής της και η διάρκειά της καλλιέργησαν την εντύπωση ότι οι διαπραγματεύσεις εισέρχονται σε «τελική ευθεία».
Ακολούθησε η τριμερής συνάντηση (Ουκρανίας, Ρωσίας και ΗΠΑ) στο Άμπου Ντάμπι στις 23-24 Ιανουαρίου 2026. Ουσιαστικά είναι οι πρώτες συναντήσεις με τη συμμετοχή απεσταλμένων της Ουκρανίας και της Ρωσίας, με μεσολάβηση των ΗΠΑ, από την έναρξη του πολέμου. Οι περυσινές των αντιπροσωπιών Ουκρανίας – Ρωσίας (σε χαμηλότερο επίπεδο) στην Κωνσταντινούπολη κανείς δεν κατάλαβε γιατί έγιναν!
Οι δύο πλευρές προσέρχονται χωρίς να υπάρχουν ενδείξεις χαλάρωσης των θέσεών τους. Το Κίεβο επιμένει στην απόλυτη θέση –«όλα ή τίποτα»– και αγνοεί πλήρως τις στρατιωτικές ισορροπίες. Αν και η κατάσταση έχει διαφοροποιηθεί ριζικά, το Κίεβο εξακολουθεί να λειτουργεί σαν να διαθέτει την πολυτέλεια του χρόνου και των πόρων. Ανεξάρτητα του πώς αξιολογεί κανείς αυτή τη στάση, δεν μπορεί να αγνοήσει το γεγονός ότι η Ρωσία ελέγχει ήδη το σύνολο του Ντονμπάς.
Ωστόσο, διακρίνεται μια αλλαγή της στάσης Ζελένσκι προς τους ευρωπαίους συμμάχους του. Στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός εμφανίστηκε με αιχμηρό τόνο και σκληρή γλώσσα. Άσκησε έντονη κριτική και κατήγγειλε την Ευρώπη για έλλειψη πολιτικής βούλησης. Κατά τον ίδιο, η Ευρώπη δεν έχει καν επιχειρήσει να διαμορφώσει μια δική της στρατηγική απάντηση, «μένοντας στα λόγια»!
Για τη Ρωσία, όπως δήλωσε ο σύμβουλος εξωτερικής πολιτικής του Πούτιν, Ουσάκοφ (μετά τις συνομιλίες του Πούτιν με τους αμερικανούς απεσταλμένους Γουίτκοφ και Κούσνερ), δεν υπάρχει «καμία ελπίδα για επίτευξη μακροπρόθεσμης λύσης» (στον πόλεμο) έως ότου γίνουν αποδεκτές οι απαιτήσεις της Ρωσίας (…), η Ρωσία έχει ξεκαθαρίσει ότι θα συνεχίσει να επιδιώκει τους στόχους της με στρατιωτικά μέσα εφόσον η διαπραγματευτική της θέση απορρίπτεται». Αυτή η δήλωση δεν συνιστά αιφνιδιασμό ούτε κλιμάκωση. Η Ευρώπη και το Κίεβο βρίσκονται μπροστά σε ένα γνωστό πλαίσιο το οποίο αρνούνται. Αποτελεί την επανάληψη μιας πάγιας θέσης που η Μόσχα διατυπώνει εδώ και χρόνια: είτε θα υπάρξει πολιτική λύση που να λαμβάνει υπόψη τις ρωσικές ανησυχίες ασφαλείας και τα δεδομένα στο έδαφος είτε ο πόλεμος θα συνεχιστεί. Και αυτό κάνει.
Έτσι η προέλαση του ρωσικού στρατού συνεχίζεται σε όλα σχεδόν τα μέτωπα, ασκώντας ασφυκτική πίεση στην ηγεσία της Ουκρανίας, που ήδη μετρά τεράστιες απώλειες που δεν αναπληρώνονται. Δυτικοί στρατιωτικοί εμπειρογνώμονες υπογραμμίζουν ότι η Konstantinovka αποτελεί το τελευταίο οχυρό πριν από την ολική κατάρρευση του μετώπου.
Διεθνή δημοσιεύματα ισχυρίζονται ότι ο Γουίτκοφ παρουσίασε στον Ρώσο πρόεδρο μια ριζικά νέα αμερικανική προσέγγιση για τη διευθέτηση της σύγκρουσης, η οποία φαίνεται να περιλαμβάνει σημαντικές αλλαγές στη θέση του Λευκού Οίκου! Το προσχέδιο που φέρεται να συζητείται —και στο οποίο το Κίεβο παρουσιάζεται ως συνδιαμορφωτής με τις ΗΠΑ— βασίζεται σε ένα πλάνο 20 ή 28 σημείων…
Το ενδιαφέρον και η προθυμία του Τραμπ για την Ουκρανία παρουσιάζεται ως ένα τεράστιο επενδυτικό πλάνο… αλλά μετά το τέλος της σύγκρουσης. Τα «νέα» σχέδια του Τραμπ αφορούν μεταπολεμική κατάσταση. Γι’ αυτό και είναι σχέδια «επί χάρτου»!
Η πρότασή του βασίζεται σε μια εκεχειρία που παραμένει αίολη όσο ο Πούτιν επιμένει στις θέσεις του. Το 18σέλιδο έγγραφο περιγράφει ένα 10ετές σχέδιο για την εγγύηση της ανάκαμψης της Ουκρανίας με μια ταχεία πορεία προς ένταξη στην ΕΕ. Οι Βρυξέλλες και η Ουάσινγκτον θα συγκεντρώσουν εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια (800 δισ.), σε μακροπρόθεσμη χρηματοδότηση, θεωρώντας την Ουκρανία μελλοντικό μέλος της ΕΕ και επενδυτικό προορισμό. Όπως ειπώθηκε, η στρατηγική βασίζεται σε μια κατάπαυση του πυρός που παραμένει ασαφής. Ωστόσο, ακόμα και ως θεωρητικό σχέδιο, παρουσιάζει ένα τεράστιο κενό σε ό,τι αφορά την πηγή ή τις πηγές των χρημάτων.
Οι συνομιλίες, σύμφωνα με το Reuters, επικεντρώνονται στο εδαφικό, σε ένα από τα πιο κρίσιμα και ευαίσθητα ζητήματα του πολέμου. Το εδαφικό είναι κρίσιμο ζήτημα με πολλές προεκτάσεις και αντανακλά τους πραγματικούς συσχετισμούς στο πεδίο. Ωστόσο, η ουσία των διαπραγματεύσεων για την Ουκρανία, όπως την περιγράφει ο εκπρόσωπος του ρωσικού ΥΠΕΞ, Πολίστσουκ, βρίσκεται στην πολιτική βούληση που οδηγεί σε ένα γενικότερο πλαίσιο ασφάλειας με κανόνες!
Όμως η διεθνής περιρρέουσα ατμόσφαιρα και οι κινήσεις Τραμπ καταγράφουν μια άλλη εικόνα. Ο ρώσος στρατηγός Vladimir Popov προβάλλει μια πιο ρεαλιστική σκοπιά: «η συνδυασμένη ισχύς ΗΠΑ και Ευρώπης παραμένει μια σοβαρή απειλή» και «ο αγώνας απέναντι στην υποστήριξη της Δύσης προς το Κίεβο παραμένει σκληρός».
Η διήμερη συνάντηση στο Άμπου Ντάμπι των αντιπροσωπειών Ρωσίας, Ουκρανίας και ΗΠΑ, που παρουσιάστηκε ως μια κρίσιμη ευκαιρία για πρόοδο, φαίνεται να καταλήγει σε ακόμη ένα αδιέξοδο. Βέβαια, ορίστηκε νέος γύρος συνομιλιών την 1η Φλεβάρη, πάλι στο Άμπου Ντάμπι, αλλά τα μέχρι στιγμής δεδομένα δεν προδικάζουν σοβαρή εξέλιξη. Η σημερινή διοίκηση του Λευκού Οίκου, μπροστά σε άλλες γεωπολιτικές προτεραιότητες, δείχνει να θέλει να τελειώνει άμεσα τον πόλεμο, μεταθέτοντας για αργότερα τις όποιες δεσμεύεις. Η παρότρυνση προς το Κίεβο να «παραχωρήσει» εδάφη, όσο κυνική και αν είναι, πατά σε μια ρεαλιστική αποτίμηση της κατάστασης.
ΧΒ
