Την 1η Γενάρη 1981 η Ελλάδα γίνεται πλήρες μέλος της ΕΟΚ με τυμπανοκρουσίες τόσο από την ντόπια άρχουσα τάξη και το πολιτικό της προσωπικό όσο και από τους ευρωπαίους αλλά και αμερικάνους ιμπεριαλιστές. Σαράντα πέντε χρόνια μετά, ο αγρότης στη χώρα μας για να αγοράσει μία φρατζόλα ψωμί πρέπει να πουλήσει 8 κιλά στάρι. Οι τέσσερεις στους δέκα αγρότες (40%) είναι άνω των 65 χρόνων και μόλις το 7% είναι κάτω των 40 ετών.
Οι μαζικές αγροτικές κινητοποιήσεις που κρατούν σχεδόν δύο μήνες έχουν στο κέντρο τους τις επιπτώσεις από την ένταξη στην ΕΕ και την εφαρμογή της ΚΑΠ που οδηγούν κυρίως τη μικρομεσαία αγροτιά και συνολικά τον πρωτογενή τομέα σε φτωχοποίηση και καταστροφή. Από την άλλη πλευρά, η κυβέρνηση της ΝΔ στις «ράγες» της ΕΕ-ΚΑΠ και της δημοσιονομικής σταθερότητας των πρωτογενών πλεονασμάτων υλοποιεί μια ταξική αντιλαϊκή πολιτική προς το συμφέρον της ντόπιας άρχουσας τάξης και των ιμπεριαλιστών επικυρίαρχων.
Σε αυτά τα σαράντα πέντε χρόνια ένταξης σε ΕΟΚ–ΕΕ αυτό που αποτυπώθηκε στον ντόπιο καπιταλιστικό σχηματισμό είναι η εκτίναξη του τριτογενή τομέα (εμπόριο – υπηρεσίες) σε βάρος του πρωτογενή (αγροτικός) και δευτερογενή (βιομηχανία), ενισχύοντας τα μεταπρατικά του χαρακτηριστικά και την εξάρτηση από το ξένο μονοπωλιακό κεφάλαιο και τις κυρίαρχες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις.
Τα οικονομικά στοιχεία για την πορεία της αγροτικής οικονομίας αποκαλύπτουν ότι αυτή η στρατηγικού χαρακτήρα πολιτική της ντόπιας άρχουσας τάξης για ένταξη της χώρας σε ΕΟΚ-ΕΕ όχι μόνο δεν ενίσχυσε τον αγροτικό τομέα αλλά αποτέλεσε και έναν από τους βασικούς παράγοντες της συρρίκνωσης και της καταστροφής του.
Έτσι, λοιπόν, σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, τα τελευταία 30 χρόνια έχουμε μία συνεχή μείωση της συμμετοχής του αγροτικού τομέα στην εγχώρια ακαθάριστη προστιθέμενη αξία με ένα μέσο ετήσιο ποσοστό της τάξης του 0,9%. Σταθερά τα τελευταία 15 χρόνια η συμμετοχή του αγροτικού τομέα στην ακαθάριστη προστιθέμενη αξία παραμένει στο 3,5% της συνολικής. Μόνο για το 2023 η συνολική αξία της αγροτικής παραγωγής ήταν στα 12,9 δισ. ευρώ, μειωμένη κατά 3% σε σχέση με το 2022. Αν όμως γίνει αποπληθωρισμός των τιμών, η πραγματική μείωση της αγροτικής παραγωγής το 2023 σε σχέση με το 2022 φτάνει στο 16,1%.
Ακόμα έναν παράγοντα που επιδείνωσε την κατάσταση αποτέλεσε η εκρηκτική αύξηση των τιμών του κόστους παραγωγής όπου, πάλι σύμφωνα με τα στοιχεία της Eurostat, την περίοδο 2021-2023 έχουμε αυξήσεις 72,3% στα λιπάσματα 39,3% στις ζωοτροφές, 29% στην ενέργεια, 15,9% στους σπόρους, 16,8% στα φάρμακα φυτοπροστασίας και 55% στις κτηνιατρικές υπηρεσίες. Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα την ακόμα μεγαλύτερη συμπίεση του εισοδήματος αγροτών και κτηνοτρόφων με αποτέλεσμα για το 2023 το περιθώριο εισοδήματός τους να είναι στο 29,9% της συνολικής παραγωγής τους. Σε αυτό το περιθώριο εισοδήματος περιλαμβάνεται τόσο το κόστος της απόσβεσης του μηχανολογικού εξοπλισμού και των εργαλείων όσο και, το πιο βασικό, το κόστος ζωής της αγροτικής οικογένειας. Με βάση παλιότερα στοιχεία (2020), το μέσο περιθώριο εισοδήματος των αγροτών υπολογίσθηκε μόλις στα 6.500 ευρώ το χρόνο.
Παρά τις ιδιαιτερότητες της αγροτικής οικονομίας, όπου η συγκέντρωση-συγκεντροποίηση δεν είναι τόσο εμφανής και ξεκάθαρη όπως, πχ, στη βιομηχανία, εντούτοις και στον αγροτικό χώρο βρίσκεται σε εξέλιξη μια διαδικασία συγκέντρωσης γης και μέσων παραγωγής στα χέρια μεγαλοαγροτών και μεγάλων αγροτικών επιχειρήσεων. Οι αντιαγροτικές πολιτικές έχουν σαν αποτέλεσμα την καταστροφή-ξεκλήρισμα των φτωχομεσαίων αγροτών που «καταβροχθίζονται» από μεγαλοϊδιοκτήτες. Χιλιάδες μικρομεσαίοι εγκαταλείπουν την παραγωγή και χιλιάδες στρέμματα περνούν στα χέρια σύγχρονων νεοτσιφλικάδων.
Η διαδικασία συγκέντρωσης-συγκεντροποίησης στην αγροτική οικονομία εκφράζεται σε πολλαπλά επίπεδα, με διάφορους τρόπους και διαφορετικά ανά κλάδο και όχι αποκλειστικά και μόνο με τον «κλασικό» τρόπο της συγκεντροποίησης (εξαγορά, συνένωση) αγροτικής γης. Έτσι, για παράδειγμα, πιο εμφανής και έντονη είναι στην κτηνοτροφία (χοιροτροφία, πτηνοτροφία κ.λπ.) όπου κυριαρχούν μεγάλες επιχειρηματικές μονάδες εντατικής (σταβλισμένης) εκτροφής και λιγότερο στη φυτική παραγωγή εξαιτίας της άμεσης σύνδεσής της με τη γεωργική γη, του μεγαλύτερου επιχειρηματικού ρίσκου («το χωράφι είναι ξεσκέπαστο μαγαζί») κ.ά. Το ίδιο και στην αλιεία, με μεγάλη συγκέντρωση-συγκεντροποίηση στις ιχθυοκαλλιέργειες, όπου κυριαρχούν μεγάλες επιχειρηματικές μονάδες με κάθετη οργάνωση, και λιγότερο στην παράκτια αλιεία όπου κυριαρχεί η παραδοσιακή οικογενειακή επιχείρηση.
Αυτή την πορεία συνεχούς πτώσης και συρρίκνωσης του αγροτικού τομέα και συμπίεσης του αγροτικού εισοδήματος υποτίθεται ότι έρχεται να αντιμετωπίσει η πολιτική επιδοτήσεων - ενισχύσεων της ΕΕ. Μάλιστα, σύμφωνα με κάποιους υπολογισμούς («Ναυτεμπορική»), οι εισροές αυτές από το 1981 ανέρχονται σε 110 με 120 δισ. ευρώ. Μόνο που στην πραγματικότητα η πολιτική των επιδοτήσεων – ενισχύσεων από τη μεριά της ΕΕ είναι μία πολιτική που στοχεύει στις χαμηλές εμπορικές τιμές των αγροτικών προϊόντων που χρησιμοποιούνται ως πρώτη ύλη στην καπιταλιστική βιομηχανία (βαμβάκι, στάρι, ντομάτα, ενεργειακά φυτά, φρούτα κ.λπ.) και όχι στην ενίσχυση των αγροτών και ιδιαίτερα των μικρομεσαίων.
Για αυτούς οι επιδοτήσεις δεν είναι τίποτα περισσότερο από μία ενίσχυση έτσι ώστε απλώς να συντηρούνται (ως «συντηρητές υπαίθρου» αναφέρονται στα κείμενα της ΕΕ) μέχρι να καταστραφούν ολοκληρωτικά. Ακόμη περισσότερο, οι επιδοτήσεις – ενισχύσεις κατευθύνονται, στο μεγαλύτερό τους μέρος, στους καπιταλιστές του αγροτικού τομέα, που έχουν συγκεντρώσει με τα χρόνια γη και μηχανήματα στην ιδιοκτησία τους και καρπώνονται τη μερίδα του λέοντος καθώς, σύμφωνα και με τα στοιχεία της ΕΕ. το 80% των επιδοτήσεων πηγαίνει στο 20% των αγροτών τόσο στη χώρα μας όσο και σε όλη την Ευρώπη.
Για την Ελλάδα οι επιδοτήσεις σε συνδυασμό με τα υπόλοιπα μέτρα της ΚΑΠ (περιορισμοί σε καλλιέργειες, πλαφόν σε παραγωγές αγροτικών προϊόντων, πρόστιμα «συνυπευθυνότητας» κ.λπ.) χρησιμοποιήθηκαν και χρησιμοποιούνται για τον έλεγχο της αγροτικής οικονομίας, για τη συρρίκνωση-καταστροφή της γεωκτηνοτροφικής παραγωγής και την εξάρτηση της χώρας μας από τις εισαγωγές αγροτικών προϊόντων (κυρίως από χώρες της ΕΕ).
Χαρακτηριστικό παράδειγμα, η κτηνοτροφία, που αποτελεί ραχοκοκαλιά του πρωτογενή τομέα, αφενός διότι διασφαλίζει τα βασικά προϊόντα διατροφής (κρέας, γάλα, βούτυρο κ.λπ.) και αφετέρου διότι είναι η βάση για να αναπτυχθούν και άλλες παραγωγές (δημητριακά, αραβόσιτος, μηδική, ζωοτροφές κ.λπ.): με τις ντιρεκτίβες της ΚΑΠ οδηγηθήκαμε σε στασιμότητα-συρρίκνωση της ντόπιας κτηνοτροφίας και εξάρτηση από τις εισαγωγές κτηνοτροφικών-γαλακτοκομικών προϊόντων από χώρες της ΕΕ που φτάνουν ή ξεπερνούν σε αξία τις εισαγωγές πετρελαίου!
Το χτύπημα της αγροτικής παραγωγής-αγροτικού εισοδήματος αφορά σχεδόν όλα τα βασικά διατροφικά προϊόντα και έχει σαν συνέπεια την ενίσχυση της διατροφικής εξάρτησης της χώρας. Η Ελλάδα είναι ελλειμματική (καλύπτει τις ανάγκες της με εισαγωγές) στα βασικότερα είδη διατροφής, όπως κρέας, γάλα, αβγά, ζώντα ζώα, δημητριακά, ζάχαρη, μέλι, καφές, ποτά, δέρμα, ξυλεία κ.ά. Πάνω από το 70% των συναλλαγών σε αγροτικά προϊόντα γίνεται με τις χώρες της ΕΕ και το 100% του ελλείμματος προκύπτει από αυτές τις συναλλαγές. Θετικό ισοζύγιο (εξαγωγές περισσότερες από εισαγωγές) υπάρχει μόνο σε προϊόντα που λόγω εδαφοκλιματολογικών κλπ συνθηκών δεν παράγονται στις χώρες του ιμπεριαλιστικού πυρήνα της ΕΕ, όπως βαμβάκι, οπωροκηπευτικά, λάδι.
Με κριτήριο την τεράστια αύξηση, στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ και της ΕΕ, των πολεμικών εξοπλισμών και την προσπάθεια εύρεσης πηγών χρηματοδότησης για τα πολεμικά σχέδια των ιμπεριαλιστών, έχουν μπει στο στόχαστρο της αναθεώρησης τόσο ο τρέχων όσο και ο επόμενος κοινοτικός προϋπολογισμός της ΕΕ, που βασικό του μέρος αποτελεί η χρηματοδότηση της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ).
Έτσι, στο πλαίσιο της ΕΕ έχουν ξεκινήσει οι διαπραγματεύσεις για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) 2028-20234 ανάμεσα στις κυρίαρχες ιμπεριαλιστικές δυνάμεις και στις διάφορες πλευρές του μονοπωλιακού κεφαλαίου. Η πρόβλεψη για τη μείωση του προϋπολογισμού της ΚΑΠ κατά 20% σε ονομαστικές τιμές και σε 41% σε πραγματικές θα σημάνει την ακόμα μεγαλύτερη μείωση των επιδοτήσεων στους αγρότες τα επόμενα χρόνια τόσο σε ποσοστά όσο και σε απόλυτες τιμές.
Αυτή η εξέλιξη σε συνδυασμό με την εκτίναξη του κόστους παραγωγής θα οδηγήσει σε καταστροφή μεγάλο μέρος του αγροτικού κόσμου και ιδιαίτερα των πιο φτωχών τμημάτων. Ιδιαίτερα στη χώρα μας που στην πλειονότητά τους οι αγροτικές εκμεταλλεύσεις είναι πολύ μικρές (περίπου 50-55 στρέμματα) η καταστροφή αυτή θα είναι ολοκληρωτική.
