Την ίδια ώρα που εξαγγελλόταν ότι ΗΠΑ και Ιράν βρίσκονται σε απόσταση μίας μέρας από την υπογραφή ενός σχεδίου ειρηνευτικής συμφωνίας, είχαμε μια στρατιωτική επίθεση (26/5) – περιορισμένη στον χώρο, στον χρόνο και στους στρατιωτικούς της στόχους - των ΗΠΑ εναντίον οχυρωμένων θέσεων και πλοίων του Ιράν. Είναι ακόμη μια εκδήλωση των αδιεξόδων στα οποία έχει περιέλθει ο αμερικάνικος ιμπεριαλισμός στο ζήτημα αυτό.
Ξανά απειλές, ξανά αναβολή
Αν πάμε λίγο πιο πίσω, λίγες μέρες μετά την επίσκεψη Τραμπ στο Πεκίνο, στην οποία δεν απέσπασε τη «συμβολή» της Κίνας στον «συνετισμό» του Ιράν, στις 17/5 ο Τραμπ εξαπέλυε νέες απειλές κατά του Ιράν: «θα πρέπει να κινηθούν (σ.σ. οι Ιρανοί) γρήγορα, αλλιώς δεν θα μείνει τίποτα από αυτούς»! Όλα φώναζαν πως ετοιμάζεται νέα επίθεση των ΗΠΑ. Ο Τραμπ αναρτούσε φωτογραφίες που τον έδειχναν, με τη βοήθεια της ΑΙ, «να πατάει το κουμπί» των πυρηνικών. Δεκάδες αμερικανικά αεροπλάνα μεταφοράς πυρομαχικών προσγειώνονταν εκείνες τις μέρες στο Τελ Αβίβ. Την ίδια μέρα (17/5) υπήρξε χτύπημα πολύ κοντά στον μοναδικό πυρηνικό σταθμό των ΗΑΕ στο Μπαράκαχ. Προβοκάτσια ή χτύπημα από Ιράν ή Υεμένη, ήταν μιας σαφής ένδειξη για το τι θα σηματοδοτούσε μια επανέναρξη των επιθέσεων.
Η επίθεση αναβλήθηκε για ακόμη μια φορά. Ο ίδιος ο Τραμπ «αποκάλυψε» πως το έκανε μετά την ομόφωνη «παράκληση» της Σαουδικής Αραβίας, του Κατάρ και των ΗΑΕ (άλλοι γράφουν για οργισμένες τοποθετήσεις τους). Ήταν μόνο αυτό ή έχει κάποια δόση αλήθειας η διαρροή πως το Αμερικανικό Πεντάγωνο προειδοποίησε πως το Ιράν έχει αυξήσει σημαντικά (άραγε πώς;) την αεράμυνά του; Ορισμένοι αναλυτές συσχέτισαν τη νέα αναβολή και με τα μηνύματα που εξέπεμπε η συνάντηση Πούτιν – Σι στο Πεκίνο.
Όπως και να έχει, αυτές οι λεπτομέρειες δεν αντανακλούν παρά αυτό που έχουμε επισημάνει εδώ και καιρό: ο αμερικανικός ιμπεριαλισμός αναζητεί μια έξοδο από την κατάσταση με το λιγότερο δυνατό κόστος, γιατί οι στόχοι του στέφθηκαν με αποτυχία. Όχι μόνο το καθεστώς δεν κατέρρευσε, αλλά άντεξε. Κυρίως το Ιράν δεν μετατοπίστηκε γεωπολιτικά και οι σχέσεις του με Ρωσία και Κίνα, αντί να σπάσουν, δυνάμωσαν. Η αξιοπιστία των ΗΠΑ προς τα αντιδραστικά αραβικά καθεστώτα, με ό,τι αυτό σημαίνει για τη συνολική εικόνα της ισχύος τους, τρώθηκε σε σημαντικό βαθμό. Επιπρόσθετα δημιουργήθηκε ρήγμα στη μοναδική υπαρκτή στρατηγική συμμαχία, αυτή του ΝΑΤΟ μεταξύ των ΗΠΑ και των Ευρωπαίων ιμπεριαλιστών.
Οι επιλογές που είχε και έχει μπροστά του ήταν τρεις. Μια επανέναρξη των βομβαρδισμών, που όμως, πέραν ενός τμήματος του επιτελείου του, οι βασικές δεξαμενές σκέψης των ΗΠΑ θεωρούν ότι ανοίγει ζητήματα μη διαχειρίσιμα και για αυτό είναι καταστροφική στρατηγικά. Οπότε το ενδεχόμενο μιας τυχοδιωκτικής επίθεσης είναι μικρό αλλά πάντα ανοιχτό. Η δεύτερη ήταν η σύνοψη μιας συμφωνίας με το Ιράν, από το οποίο όμως δύσκολα θα αποσπάσει κάτι που δεν μπόρεσε με τους βομβαρδισμούς. Και η τρίτη, η συνέχιση του ναυτικού αποκλεισμού. Μέχρι στιγμής κινούνταν μεταξύ δεύτερης και τρίτης επιλογής, ευελπιστώντας πως, παρά τις αντοχές του, το Ιράν θα πιέζεται και αυτό από τον χρόνο.
Η εσωτερική κατάσταση στις ΗΠΑ και τα «ειρηνευτικά σχέδια»
Καθόλου τυχαία, στο εσωτερικό των ΗΠΑ έχουν μεγαλώσει σε σημαντικό βαθμό οι αντιδράσεις τμημάτων του αμερικανικού κατεστημένου για τις συνέπειες που (θα) έχει για τον αμερικανικό ιμπεριαλισμό η επιλογή της διοίκησης Τραμπ να επιτεθεί στο Ιράν. Το γνωστό περιοδικό Foreign Policy σε δημοσίευμά του γράφει πως «το κόστος του για τον Trump, για τις Ηνωμένες Πολιτείες και για ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία θα συνεχιστεί για αρκετό καιρό».
Ο γνωστός υπερυντηρητικός Kagan «ξαναχτύπησε» με άρθρο στο οποίο, ίσως με μια δόση υπερβολής αλλά σίγουρα ειλικρινούς συστημικής ανησυχίας, γράφει «η ήττα στην τρέχουσα αντιπαράθεση με το Ιράν θα έχει εντελώς διαφορετικό χαρακτήρα. Δεν μπορεί ούτε να διορθωθεί ούτε να αγνοηθεί. Δεν θα υπάρξει επιστροφή στο status quo ante, καμία τελική αμερικανική νίκη που θα αναιρέσει ή θα ξεπεράσει τη ζημιά που έχει προκληθεί. [...] Οι ρόλοι της Κίνας και της Ρωσίας ως συμμάχων του Ιράν ενισχύονται· ο ρόλος των Ηνωμένων Πολιτειών μειώνεται σημαντικά». Η Γερουσία των ΗΠΑ, σε μια απέλπιδα προσπάθεια να δημιουργήσει όρους απεμπλοκής, ψήφισε νόμο που αποσκοπεί στον περιορισμό των πολεμικών εξουσιών Trump κατά του Ιράν.
Στις μέρες που ακολούθησαν, ξεκίνησαν ξανά και επίσημα οι διαπραγματεύσεις ΗΠΑ-Ιράν και είδε το φως της δημοσιότητας ένα προσχέδιο ειρηνευτικής συμφωνίας δέκα σημείων. Θα μπορούσαμε να πούμε πως αυτό έχει τα εξής χαρακτηριστικά:
- Αφήνει το ζήτημα των πυρηνικών του Ιράν για την επόμενη φάση των διαπραγματεύσεων.
- Επαναφέρει τα Στενά του Ορμούζ στο προηγούμενο καθεστώς τουλάχιστον τυπικά, γιατί ουσιαστικά τα Στενά του Ορμούζ έχουν γίνει ένα «όπλο» γεωπολιτικής ισχύος του Ιράν.
- Επιβάλλει κατάπαυση του πυρός σε όλα τα μέτωπα, δηλαδή περιλαμβάνει και τον Λίβανο, κάτι που έχει δυσαρεστήσει το σιωνιστικό Ισραήλ.
Επιπλέον γράφεται πως ήδη οι Ιρανοί έχουν δώσει μια δέσμη προτάσεων όσον αφορά το πυρηνικό τους πρόγραμμα. Αυτό βεβαίως είναι μακριά από τη διάλυσή του όπως απαιτούσαν οι ΗΠΑ, αλλά δεν γνωρίζουμε αν και τι προσφέρουν στους Αμερικανούς ώστε η διοίκηση Τραμπ να παρουσιάσει «κάτι καλύτερο» από τη Συμφωνία του 2015, όπως έχει ανάγκη.
Ένα τέτοιο σχέδιο δείχνει να είναι σε σημαντικό βαθμό μια ομολογία της αποτυχίας των βασικών στόχων της επίθεσης των ΗΠΑ. Γι’ αυτό και η διοίκηση Τραμπ εμφανίζεται διχασμένη. Τη μέρα που ο Ρούμπιο ανακοινώνει πως είμαστε πολύ κοντά σε συμφωνία, ο Τραμπ δηλώνει πως οι διαπραγματευτές του πρέπει «να μη βιάζονται» και ο Ρούμπιο ευθύς αμέσως επαναφέρει την απειλητική ρητορική, λέγοντας πως «οι ΗΠΑ είτε θα έχουν μια καλή συμφωνία με το Ιράν είτε θα το αντιμετωπίσουν με άλλο τρόπο». Παράλληλα διαρρέει μια μάλλον αποτυχημένη προσπάθεια του Τραμπ να πείσει τους ηγέτες μας σειράς χωρών του μουσουλμανικού κόσμου (Σαουδική Αραβία, Κατάρ, Πακιστάν, Τουρκία!) να εισέλθουν στις Συμφωνίες του Αβραάμ, θέτοντάς τον ως όρο για την επίτευξη συμφωνίας με το Ιράν. Μια μέρα μετά, οι ΗΠΑ πραγματοποιούν την επίθεση που αναφέραμε στην αρχή του άρθρου και που την παρουσιάζουν ως «αναγκαία αυτοάμυνα (...) επιδεικνύοντας παράλληλα αυτοσυγκράτηση κατά τη διάρκεια της συνεχιζόμενης εκεχειρίας»!!! Με όλα αυτά, δεν θα μας παραξένευε καθόλου εάν, πριν από ένα προχώρημα της συμφωνίας με το Ιράν που θα σηματοδοτούσε την απεμπλοκή των ΗΠΑ, η διοίκηση Τραμπ επέλεγε μια γρήγορη, πυκνής ισχύος επιχείρηση («για να τελειώσουμε τη δουλειά») που θα παρουσίαζε «εαυτόν» ως κυρίαρχο και βέβαια με ό,τι ρίσκα περιέχει αυτό.
Οι ευρασιατικοί ιμπεριαλιστές κερδίζουν θέσεις και ρόλο
Στη φάση αυτή, η Ρωσία και η Κίνα προσπάθησαν να εκμεταλλευτούν τα αδιέξοδα του αμερικανικού ιμπεριαλισμού, κερδίζοντας νέες θέσεις και επιρροή στο Ιράν και όχι μόνο. Ενώ και η ιρανική ηγεσία με τις προτάσεις της προωθεί τη διπλωματική εμπλοκή τους στη σύγκρουση με τις ΗΠΑ.
Η Ρωσία συνεχίζει να εξοπλίζει το Ιράν με εξελιγμένα drones, κατευθυνόμενους πυραύλους, συστήματα παρεμβολών ηλεκτρονικού πολέμου, μοιράζεται δορυφορικές εικόνες με τις ακριβείς θέσεις βάσεων και πλοίων των ΗΠΑ-Ισραήλ σε πραγματικό χρόνο, βοηθά στην αποκατάσταση και αναβάθμιση των συστημάτων αεράμυνας. Διπλωματικά, υπερασπίζεται το δικαίωμα του Ιράν να έχει ειρηνικό πυρηνικό πρόγραμμα, εμφανίζεται ως η χώρα εγγυήτρια μιας ενδεχόμενης συμφωνίας για το «πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν».
Η Κίνα συνεχίζει κι αυτή να προμηθεύει πυραύλους, συστήματα αεράμυνας, τεχνολογία ηλεκτρονικού πολέμου, ενώ έχει διαθέσει το δορυφορικό της σύστημα BDS ώστε τα ιρανικά drones και οι βαλλιστικοί πύραυλοι να παρακάμπτουν τον ηλεκτρονικό πόλεμο και να πλήττουν στόχους με ακρίβεια. Διπλωματικά έχει αυξήσει την εμπλοκή της, μέσω και του Πακιστάν, ενώ στήριξε την αντίθεση των μουσουλμανικών χωρών στην πρόσφατη απαίτηση Τραμπ να υπογράψουν τις «Συμφωνίες του Αβραάμ». Η ηγεσία της αρνήθηκε να πιέσει το Ιράν όπως απαιτήθηκε κατά την επίσκεψη Τραμπ στη χώρα.
Πούτιν και Σι κατήγγειλαν από κοινού κατά την επίσκεψη του πρώτου στο Πεκίνο τις «μονομερείς ενέργειες» και το «δίκαιο της ζούγκλας» που έχει αντικαταστήσει το «διεθνές δίκαιο».
Θεωρητικές παραδοχές, πολιτικές αρνήσεις
Τα προηγούμενα δείχνουν ξανά και ανάγλυφα ότι η βάρβαρη επίθεση ΗΠΑ-Ισραήλ στο Ιράν κάθε άλλο παρά μπορεί να θεωρηθεί ένα μεμονωμένο συμβάν. Αντίθετα, εντάσσεται στον άγριο ανταγωνισμό της «γεωστρατηγικής τριάδας» ΗΠΑ, Ρωσίας και Κίνας, αντικειμενικά και υποκειμενικά (αφού οι ίδιες οι δυνάμεις αυτές την εντάσσουν στον ανταγωνισμό τους), και στην πορεία προετοιμασίας του Γ΄ Παγκόσμιου Πόλεμου. Αν επιπλέον αναλογιστούμε ότι ο κύριος εμπρηστής, δηλαδή οι ΗΠΑ, θα «λυσσάξουν» για να αντιμετωπίσουν την αναντιστοιχία μέσων και σκοπών και τη σχετική τους αποδυνάμωση, μαύρες μέρες περιμένουν την ανθρωπότητα αν οι λαοί δεν υψώσουν αντιπολεμικό-αντιιμπεριαλιστικό φραγμό.
Μια τέτοια προσέγγιση θεωρητικά ίσως λίγοι την αρνούνται αλλά πολιτικά/πρακτικά πολλοί την ξεχνούν, ιδίως όταν πρόκειται να εξαγάγουν συμπεράσματα για τον τρόπο με τον οποίο θα πρέπει να σταθούν οι κομμουνιστές και οι αριστεροί άνθρωποι. Σε κάθε περίπτωση, κάνουν λάθος όσοι επιχειρούν να αντικαταστήσουν την απολύτως αναγκαία υπεράσπιση του λαού του Ιράν έναντι του αμερικανικού ιμπεριαλισμού και των σιωνιστών με μια πολιτική σουιβισμού (πολιτική ουράς) προς το αντιδραστικό καθεστώς του Ιράν, το οποίο μάλιστα εντάσσουν στο αντιιμπεριαλιστικό κίνημα ή και (ακόμα χειρότερα) προς την «καλή» Ρωσία και Κίνα.
Αποτελεί, δυστυχώς, ερωτηματικό εάν η συντριβή των αυταπατών τους θα βοηθήσει ή θα προσθέσει κι άλλα αναχώματα απογοήτευσης μπροστά στην αναγκαία διαδικασία συγκρότησης του εργατικού-λαϊκού κινήματος σε ανεξάρτητη δύναμη αντιπαράθεσης και ανατροπής του καπιταλιστικού-ιμπεριαλιστικού κόσμου, που μας σπρώχνει στην εξαθλίωση και τον πόλεμο.
